Ograniczenia w nauce języka polskiego
Konkretne fakty, zawarte w pamiętnikach, ukazują zakres ograniczeń i niewysoką raczej jakość dostępnego dla większości dzieci języka. Prawie dwie piąte rodziców nie ma wykształcenia wyższego niż poziom szkoły podstawowej, a mniej niż jedna piąta ukończyła jakieś studia wyższe (a i to z reguły o profilu technicznym). Polszczyzna niektórych legitymujących się wyższym wykształceniem imigrantów — używana w domu, pracy i ogólnospołecznej sferze życia — nie zawiera elementów bardziej intelektualnej i abstrakcyjnej wiedzy kulturowej. W dodatku, z chwilą rozpoczęcia nauki dostęp dzieci do języka polskiego ograniczył się do aktywności pozaszkolnej, niekiedy w wymiarze kilku godzin w tygodniu spędzonych w którejś z polskich instytucji bądź organizacji. Nieadekwatność zasobów grupowych, jak również ograniczona ich dostępność stają się jeszcze bardziej widoczne w porównaniu z angielskim systemem językowym. Dzięki australijskiej szkole, w której dzieci przebywały w angielskojęzycznym środowisku osiem godzin dziennie, uzyskały one dostęp do szerszego zakresu ustnych i pisemnych odmian języka. Program szkoły australijskiej zakłada jako rzecz naturalną, iż dzieci z angielskojęzycznych rodzin wymagają, by ich język domowy był w szkole wzmacniany i poszerzany. Dzieci pochodzenia polskiego nie mają natomiast takich możliwości w odniesieniu do przyswojonego w domu rodzinnym polskiego systemu językowego. Równocześnie jednak przedstawione fakty kulturowe ujawniają ciągłość pozytywnej postawy wobec polskiego wyrażanej poprzez ocenę samego języka, ocenę własnych doświadczeń autorów, jak również przez ich nadzieje i aspiracje na przyszłość. Nie można więc utrzymywać, że zanik języka etnicznego wśród australijskich dzieci polskiego pochodzenia jest wynikiem rozmyślnego odrzucenia tego języka bądź obojętności wobec niego. Można jednak tezie tej zaprzeczyć. Jeżeli dzieci polskich rodziców wytworzyły polskie systemy językowe (a większość wciąż je ma) i nadal utrzymują pozytywną postawę wobec polskiego (a większość wciąż ją wykazuje), to dlaczego aktywizują te systemy tak rzadko?