Tak więc pamiętniki jasno ukazują dążenie ku etnicznej spójności na poziomie pierwotnym. Bez wątpienia rodzina polska i in­ne nieformalne zbiorowości przedłużają — za pomocą utrzymy­wania więzi pierwotnych — żywotność polskiej kultury, nawet jeżeli zachowała się ona wyłącznie w formach szczątkowych. Ponadto, wydaje się oczywiste, że dla wielu autorów nie istnieje najmniejszy konflikt pomiędzy dobrymi wynikami w szkole i pra­cy zawodowej a silnym jednocześnie utrzymywaniem polskości w systemach społecznych skoncentrowanych na rodzinie i dzia­łalności pozaszkolnej.