A A A

Spójność rodzin

Według jednej z dziewcząt, autorki pamiętnika, błędem byłoby stwierdzenie, iż pol­skie rodziny cechuje większa spójność; „niektóre australijskie ro­dziny są sobie bliższe, a niektóre rodziny polskie rozpadają się". Lecz nawet ona przyznaje rację bytu polskiej tradycji ro­dziny rozszerzonej, której odrzucenie wyraża opowiedzenie się po stronie anglo-australijskich wzorów: „Najprawdopodobniej po wyjściu za mąż nie zostanę w rodzinnym domu. Jestem bowiem zwolenniczką rodziny nuklearnej". Pomimo tej deklaracji nie posunęła się jednak tak dalece, by opuścić dom i zamieszkać od­dzielnie przed ślubem jak czyni to wiele z jej uniwersyteckich, anglo-australijskich koleżanek.
  • Stopień zrównoważonej dwujęzyczności

    Stopień zrównoważonej dwujęzyczności, nie dziwi gdy weźmie się pod uwagę, iż rok później autor z powodzeniem zdał maturę i rozpoczął naukę na wydziale inżynierii uniwersytetu. Reasumując, większość respondentów urodzonych w Australii przyswoiła sobie język angielski stosunkowo łatwo. Nie znając angielskiego przeżywali wprawdzie pierwsze szkolne dni bardzo silnie (niekiedy na pograniczu urazu), lecz na ogół we względnie krótkim czasie byli w stanie przezwyciężyć początkową barierę językową i uczynić duże postępy w angielskojęzycznym świecie szkoły. Ci, którzy przybyli do Australii jako dorastający, napo­tykali w nauce angielskiego poważniejsze trudności. Przezwycię­żanie ich, a następnie odniesienie sukcesu w systemie australij­skiej oświaty, wymagało już czegoś więcej niż po prostu ciężkiej pracy i zwykłego uporu.
  • System ideologiczny jako seria postaw

    Na poziomie jednostkowym system ideologiczny może być roz­patrywany jako złożony z serii postaw, którym odpowiadają ana­logiczne wartości na poziomie grupowym. Jak wykazały rozważania na temat wzajemnego oddziaływania systemów oso­bowościowych i grupowych, postawy poziomu jednostkowego i wartości poziomu grupowego ujmowane być mogą jako istniejące w stanie dynamicznej równowagi. W rzeczywistości to wzajemne oddziaływanie jednostkowych postaw i wartości grupowych powoduje dynamikę kultur i uruchamia mechanizm, za pomocą którego wartości zewnętrzne wobec danego systemu grupowego (ta­kie jak wartości etniczne przeniesione do Australii przez imigran­tów) mogą stopniowo zostać wchłonięte doprowadzając do zmiany systemu jako całości.
  • Systemy osobowościowe

    Typ systemów osobowościowych, konstruowanych przez człon­ków grup etnicznych w pluralistycznym społeczeństwie, uzależ­niony jest z reguły od ideologii więcej niż jednej grupy kulturo­wej. W pierwszej fazie kształtuje je dana grupa etniczna, a jed­nostki oceniają potrzebę zachowania swej grupowej, kulturowej odrębności względem grupy dominującej. Można nazwać to zjawi­sko „trwałością etniczną" grupy. Przykładowo, większość emigran­tów holenderskich przybyłych do Australii (z wyjątkiem byłych mieszkańców Indonezji) wykazuje niższą trwałość etniczną, co spowodowane jest przyjęciem założenia o nieuchronności proce­sów asymilacyjnych; odróżnia ich to chociażby od grupy greckiej czy łotewskiej. Już pierwsza generacja australijskich Holendrów może i chce rozmawiać ze swoimi dziećmi w języku angielskim, co jest raczej wyjątkowym zjawiskiem wśród grup etnicznych. Obserwacje te potwierdzone zostały również przez dane austra­lijskiego spisu ludności z r. 1976 zinterpretowane przez Clyne'a. Ukazały one dużą stałość proporcji, w jakich pierwsze pokolenia poszczególnych grup imigranckich z Europy deklarują niechęć do dalszego używania języka ojczystego. Podobieństwo w proce­sie przechodzenia na język angielski wykazuje większość grup etnicznych zamieszkujących wszystkie stany i terytoria Australii i wiąże się z ustaleniami autora powstałymi na podstawie dokonanych wcześniej obserwacji. Dowodzi też istnienia szczególnej więzi między podstawowymi wartościami grupy etnicznej i grupy większościowej, a także sposobu, w jaki więź ta wpływa na sto­pień utrzymania języka rodzimego. Wyniki spisu wskazują, iż najmniej podatni na zmianę języka są Australijczycy pochodzenia greckiego (3°/o), natomiast najbardziej imigranci z Holandii (44% z nich zmienia język już w pierwszym pokoleniu). Pośrednie miej­sca na tej skali zajmują odpowiednio Włosi, Jugosłowianie, Po­lacy, Niemcy i Maltańczycy.
  • Systemy wartości według Znanieckiego

    Analiza pamiętników oparta jest na teoretycznych podstawach badań nad wieloetnicznością w społeczeństwie pluralistycznym, które autorzy wyprowadzili ze sformułowanych przez Znanieckiego za­sad socjologii humanistycznej. Główne pojęcie — wartości kul­turowych — określa zasadniczą różnicę pomiędzy światem natury i światem kultury. Znaniecki odróżnia przedmioty naturalne — rzeczy, od przedmiotów kulturowych — wartości. Wartość ma zarówno daną treść (która odróżnia ją jako przedmiot empi­ryczny od innych obiektów), jak i znaczenie przez które przywo­dzi na myśl zakres działania innych przedmiotów „z którymi była już aktywnie skojarzona w przeszłości". Natomiast rzecz: „nie posiada znaczenia, a wyłącznie treść i występuje tylko jako sama w sobie'.
  • Słowo "rodzina" u Polaków

    U większości Polaków słowo „rodzina" przywołuje na myśl szeroki krąg powiązań, włącznie z dziadkami i kuzynami. Wewnątrz takiej zbiorowości, korzyści i odpowiedzial­ność są co prawda podzielone, lecz wspólnota odczuwana jest dzię­ki silnym więziom lojalności i przywiązania . Pamiętniki zawierają również wyraźnie sprecyzowany pogląd, że rodzinę anglosaską charakteryzuje ograniczenie bliskich więzi tylko do rodziców i nie­letnich dzieci. Również i to koresponduje z ustaleniami nauko­wymi, które dowodzą jak ogromny nacisk położony jest na auto­nomię jednostek (zwłaszcza dorastających dzieci) chociażby w Stanach Zjednoczonych, gdzie główne zasady etosu rodziny anglo--amerykańskiej opisać można jako „swobodę jednostki uwolnionej od »poniżającej zależności«, atomistyczny indywidualizm, nieogra­niczony wybór decyzji oraz bardziej indywidualne niż rodzinne dokonania". W rzeczywistości, według przytoczonego autora, nie istnieje druga taka dziedzina życia, w której konfrontacja pomię­dzy wartościami anglosaskimi i etnicznymi byłaby tak wyraźna jak w sferze ideologii rodziny. Wgląd w pamiętniki pozwala na wniosek, iż wzory życia rodzinnego ustalane są u Anglo-Australijczyków przez wartości indywidualne, a wśród Polaków przez wartości kolektywistyczne.